Realizacja specjalnych potrzeb edukacyjnych w placówce oświatowej

Wybór szkoły czy przedszkola to zawsze trudna decyzja. Powinna zależeć przede wszystkim od potrzeb i predyspozycji dziecka, od oferty konkretnych placówek, ale też możliwości rodziny, np. w zakresie dowozu czy sposobu jego organizacji w gminie.

WAŻNE: decyzja w sprawie najlepszej dla dziecka formy kształcenia należy wyłącznie do rodziców. Zalecenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, sugestie terapeutów, nauczycieli czy urzędników nie są dla rodziców wiążące.

Prawo rodziców do wyboru formy kształcenia jest podkreślone w Ustawie o systemie oświaty, która określa, że na wniosek rodziców jednostka samorządu terytorialnego zapewnia odpowiednią formę kształcenia.

Podstawa prawna:
art. 71b Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Edukacja w oddziale ogólnodostępnym blisko domu pozwala dziecku z niepełnosprawnością na pełen kontakt ze zdrowymi rówieśnikami, daje mu jednorodne środowisko rówieśnicze, bo koledzy ze szkoły spotykają się na podwórku. Nie istnieją kwestie dowozu i całej logistyki z tym związanej.

Przepisy nie ustalają, ilu uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego może uczyć się w klasie masowej. Decyzja należy tylko i wyłącznie do dyrektora szkoły. Ważne jest, że rodzice innych dzieci nie mogą „nie zgodzić się” na naukę ucznia z niepełnosprawnością w klasie masowej z ich dzieckiem. Czy to jednego czy też kilku. Tak jak nie mają wpływu na to, czy ich dziecko trafi do oddziału z dzieckiem muzułmańskim, ciemnoskórym, romskim, z ultrakatolickiej rodziny. Rodzice uczniów bez orzeczenia muszą wyrazić zgodę tylko na naukę ich dzieci w klasie integracyjnej.

Niestety, wiele szkół i przedszkoli ogólnodostępnych ma nadal problemy z realizacją zaleceń zawartych z orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie placówki zazwyczaj nie zatrudniają odpowiednich specjalistów, a nauczyciele nie mają doświadczenia w pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami. Decydując się na edukację w oddziale ogólnodostępnym, rodzic powinien mieć świadomość, że prawdopodobnie będzie musiał domagać się realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka.

Oddziały integracyjne są tworzone w przedszkolach, szkołach podstawowych, rzadziej w gimnazjach i prawie w ogóle w szkołach ponadgimnazjalnych. W takiej grupie może uczyć się maksymalnie 5 dzieci niepełnosprawnych oraz 15 dzieci bez orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. W oddziale pracuje nauczyciel prowadzący i nauczyciel wspomagający, którego zadaniem jest wspieranie dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Placówki prowadzące oddziały integracyjne zazwyczaj są przygotowane do realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych – zatrudniają specjalistów (psychologów, pedagogów specjalnych, rehabilitantów, terapeutów integracji sensorycznej), posiadają odpowiednie wyposażenie.

Należy podkreślić, że nauczyciel wspomagający i asystent nauczyciela to dwa, zupełnie odrębne stanowiska pracy. Zadanie nauczyciela wspomagającego to współorganizowanie kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, przy czym nauczyciel wspomagający musi posiadać kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej.

Asystent nauczyciela natomiast może wykonywać swoje zadania wyłącznie pod kierunkiem osoby, której pomagają, a więc: nauczyciela, wychowawcy świetlicy, a także pracownika nie będącego nauczycielem.

Należy podkreślić, że asystentowi nauczyciela nie powierza się zadań określonych dla nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego oraz współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Główne zadanie asystenta to pomoc, wsparcie nauczyciela prowadzącego zajęcia dydaktyczne, świetlicowe, wychowawcze oraz opiekuńcze, a nie jego zastępowanie. Stanowisko to cechuje więc niesamodzielność i podporządkowanie, realizacja zadań nauczyciela nie wchodzi w zakres obowiązków asystenta. Obowiązki te będą uzależnione od bieżącego zapotrzebowania szkoły, zadań realizowanych przez nauczycieli. Określenie ich rozkładu należy natomiast do dyrektora szkoły.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie MEN z 17 listopada 2010 r. t. jedn. Dz.U. z 2014 poz. 414 )